Rektorki chcą wzmacniać pozycję kobiet w nauce

II Zjazd Rektorek i Prorektorek, fot. Władysław Gardasz
II Zjazd Rektorek i Prorektorek, fot. Władysław Gardasz

Jak zwiększyć udział kobiet w zarządzaniu uczelniami i stworzyć im lepsze warunki do rozwoju kariery naukowej? O tym rozmawiano podczas briefingu prasowego towarzyszącego II Zjazdowi Rektorek i Prorektorek, który odbywa się na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jednym z najważniejszych tematów spotkania było powołanie ogólnopolskiego Stowarzyszenia Rektorek i Prorektorek oraz plany jego działalności.

Tegoroczny Zjazd poświęcony jest dwóm zagadnieniom: „Równowadze” i „Odporności”. Uczestniczki rozmawiają o łączeniu życia zawodowego i osobistego, społecznych oczekiwaniach wobec kobiet, wypaleniu zawodowym oraz dobrostanie osób pełniących funkcje kierownicze. Program obejmuje wykłady, panele dyskusyjne i warsztaty. Obrady plenarne otworzyły wystąpienia prof. Katarzyny Chałasińskiej-Macukow, byłej rektorki Uniwersytetu Warszawskiego, oraz dr Bianki Siwińskiej, prezeski Fundacji Edukacyjnej Perspektywy. W części poświęconej równowadze głos zabrała także prof. Iwetta Andruszkiewicz, dyrektorka Uniwersyteckiego Centrum Badań nad Partycypacją Kobiet w Przestrzeni Publicznej UAM. Z kolei temat odporności i dobrostanu liderek podejmuje prof. Anna Wach z UEP.

- Istnieje realna potrzeba wspierania naszych koleżanek. Reprezentacja kobiet wśród osób zarządzających uczelniami i zasiadających w różnych gremiach akademickich wciąż jest daleka od równowagi - mówiła rektorka UAM prof. Bogumiła Kaniewska. 

Stowarzyszenie ma skupiać nie tylko rektorki i prorektorki, ale również kobiety zajmujące się zarządzaniem nauką i szkolnictwem wyższym. Jego celem jest m.in. przygotowywanie kobiet do pełnienia funkcji kierowniczych i zachęcanie ich do podejmowania odpowiedzialności za polską naukę. Zapytana o parytety, rektorka UAM podkreśliła, że nie chodzi o sztywny podział stanowisk po połowie. - Parytety rozumiane jako sztywny podział 50 na 50 - nie. Natomiast parytety oparte na kompetencjach - zdecydowanie tak.

O niewykorzystanym potencjale kobiet mówiła prof. Barbara Jankowska, rektorka Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. Zwróciła uwagę, że choć kobiety stanowią znaczną część środowiska akademickiego, wciąż stosunkowo rzadko zajmują najwyższe stanowiska kierownicze. Podkreśliła, że zmiana wymaga nie tylko wspierania rozwoju zawodowego kobiet, ale także dostrzeżenia wyzwań, z jakimi mierzą się osoby podejmujące odpowiedzialność za zarządzanie uczelniami. - Za każdym takim stanowiskiem stoi człowiek - kobieta, która musi godzić wiele wyzwań i ról w swoim życiu - zaznaczyła.

Trzy główne obszary działalności stowarzyszenia przedstawiła prof. PK inż. Magdalena Niemczewska-Wójcik, prorektorka ds. nauki Politechniki Krakowskiej. Wskazała na prowadzenie badań dotyczących przywództwa kobiet, wspieranie ich aktywności w instytucjach publicznych oraz wypracowywanie standardów zarządzania w nauce i szkolnictwie wyższym. - Możemy wspólnie, jako Polki, wypracowywać standardy europejskie - podkreśliła.

O początkach inicjatywy opowiedziała prof. UMKMagdalena Barwiołek, prorektorka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pierwszy Zjazd Rektorek odbył się w 2025 roku w Toruniu i zgromadził blisko sto uczestniczek. Jak wspominała, pomysł organizacji spotkania poparł ówczesny rektor UMK, prof. Andrzej Tretyn. - Powiedział: „Dobrze, chcecie to zrobić, to u nas zróbcie” - opowiadała. Podkreśliła, że była to ważna decyzja, ponieważ wcześniej inne uczelnie nie zgłaszały gotowości do organizacji takiego wydarzenia. Sukces toruńskiego spotkania zapoczątkował dalszą współpracę i prace nad powołaniem ogólnopolskiego stowarzyszenia.

O reprezentacji różnych typów uczelni w stowarzyszeniu mówiła prof. PK Danuta Zawadzka, rektorka Politechniki Koszalińskiej. Podkreśliła, że organizacja ma działać na rzecz kobiet, a nie przeciwko komukolwiek. W planach jest m.in. utworzenie Akademii Przywództwa Kobiet, wspieranie badań nad aktywnością kobiet w nauce oraz przygotowanie programów rozwojowych. – Skupiamy osoby, które chcą działać na rzecz kobiet - zaznaczyła.

Kolejny, trzeci Zjazd Rektorek i Prorektorek odbędzie się w listopadzie przyszłego roku na Politechnice Koszalińskiej. Jak zapowiedziały uczestniczki briefingu, inicjatywa będzie kontynuowana, a stowarzyszenie rozwijać działalność na rzecz wzmacniania pozycji kobiet w polskiej nauce i szkolnictwie wyższym.