Każde wydawnictwo naukowe marzy o takim roku, w którym jego książki nie stoją grzecznie przy linii bocznej, lecz grają w akademickiej ekstraklasie i jeszcze zbierają brawa z trybun. Rok 2025 był dla nas właśnie takim sezonem.
Sporo tytułów firmowanych przez Wydawnictwo Naukowe UAM w 2025 roku wyszło na murawę w znakomitej formie: zagrało zespołowo, ale potrafiło też błysnąć indywidualnym talentem. Nasze bestsellery nie tylko dobrze się sprzedawały – one po prostu były czytane, cytowane i polecane dalej. Poruszały się pewnym krokiem za czytelniczym zainteresowaniem – do bibliotek, księgarń i prywatnych księgozbiorów – budując swój naukowy autorytet i robiąc dokładnie to, co najlepsze książki naukowe powinny: pracując na cytowania, interpretacje i dalsze badania. Naturalnie i bez pośpiechu, tak jakby spacerowały po Reading Room w British Library. A przy tym nie próbowały nikogo przekonywać na siłę ani ulegać chwilowym trendom, bo od początku było jasne, że ich siłą jest treść, a nie nasze marketingowe sztuczki.
Prezentujemy sześć tytułów, choć – i piszę to z pełnym przekonaniem – w ubiegłym roku spokojnie moglibyśmy ułożyć pierwszą jedenastkę. Wymienione książki to tylko część przekroju tematów, dziedzin i podejść badawczych, które w 2025 roku pojawiły się w wydawnictwie. Nie sposób je tutaj wszystkie wymienić – i może dobrze, bo ta różnorodność pokazuje, jak szeroko i ciekawie rozgrywała się nasza wydawnicza gra w minionym roku.
Od solidnego kompendium wiedzy prawniczej, jakim jest „Wprowadzenie do prawoznawstwa” Sławomiry Wronkowskiej, Piotra F. Zwierzykowskiego i Michała Krotoszyńskiego, przez refleksyjne i praktycznie zorientowane studium „Widzieć człowieka. Funkcjonowanie oddziałów terapeutycznych dla skazanych kobiet uzależnionych od alkoholu” Ewy Włodarczyk i Hanny Karaszewskiej po interdyscyplinarną analizę kulturową i literaturoznawczą w „110 lat Anne of Green Gables Lucy Maud Montgomery w Polsce. Recepcja, przekłady, nowe odczytania i perspektywy badawcze” autorstwa Agnieszki Kwiatkowskiej, Ewy Rajewskiej i Aleksandry Wieczorkiewicz (mimo że książka jest dostępna w trybie open access, jej wersja drukowana cieszyła się sporym powodzeniem). Wśród naszych bestsellerów nie brakuje także historii i osobistych refleksji – we „Wspomnieniach czasu minionego” Wojciecha Łączkowskiego, które osadzone są w panoramie polskich dziejów XX i XXI wieku. Towarzyszy temu ocena wskazująca, jakie znaczenie w życiu każdego człowieka ma rodzinny dom, wyniesione z niego wartości, kształtowane i uzupełniane przez kolejne pokolenia. Do tego grona dołącza również publikacja dotycząca funkcjonowania osób w spektrum autyzmu „Ja autystka – ja autysta – ja…, czyli mapa samowiedzy dorosłych osób w spektrum autyzmu” Mirosławy Kanar, która stanowi zarówno źródło wiedzy, jak i praktycznych wskazówek dla specjalistów, rodziców i samych zainteresowanych.
Wyjątkowe miejsce w zestawieniu zajmuje monografia „Śladem podróży Michała Boyma do Zhaoqing. Z historii polsko-chińskich relacji” autorstwa Aleksandra Wojciecha Mikołajczaka, Rafała Dymczyka i Hu Wentao – książka w wyjątkowym opracowaniu graficznym łączy rzetelne badania historyczne z refleksją nad współczesnym dialogiem międzykulturowym. Oficjalna promocja książki (wydanej w dwóch językach: polskim i chińskim) odbyła się podczas obchodów 60-lecia Guangdong University of Foreign Studies oraz 55-lecia Zhaoqing University w Chinach, w których uczestniczyła delegacja UAM.
I na koniec krótka refleksja – nasze zestawienie bestsellerów 2025 roku stanowi przykład tego, że ambitna myśl akademicka nie musi być zamknięta w murach uczelni; może jednocześnie inspirować czytelników, pobudzać do dyskusji i trafiać także poza zamknięte grono badaczy.
Bestsellery WN UAM 2025
………………….………………….
„Wprowadzenie do prawoznawstwa”, Sławomira Wronkowska, Piotr F. Zwierzykowski, Michał Krotoszyński
Publikacja w skondensowany i wyczerpujący sposób omawia wszystkie podstawowe pojęcia z zakresu nauk prawnych, umożliwiając czytelnikowi zdobycie wiedzy niezbędnej do dalszego poznawania prawa. Przedstawia między innymi takie zagadnienia, jak system prawa i jego źródła, działanie prawa w czasie, język i budowa tekstów prawnych, wykładnia prawa i jego stosowanie, wnioskowania prawnicze, postawy wobec prawa oraz relacje między prawem a moralnością.
Podręcznik napisany jest precyzyjnym, a mimo to przystępnym językiem. Dzięki doświadczeniu prawniczemu i dydaktycznemu autorów obfituje w przykłady i schematy ułatwiające zrozumienie materiału.
Książka kierowana jest przede wszystkim do studentów pierwszego roku studiów, stanowi jednak kompendium aktualnej i pogłębionej wiedzy z zakresu prawoznawstwa również dla studentów wyższych lat i prawników praktyków.
………………….
„Widzieć człowieka. Funkcjonowanie oddziałów terapeutycznych dla skazanych kobiet uzależnionych od alkoholu”, Ewa Włodarczyk, Hanna Karaszewska
Obszarem rozważań w publikacji jest specyfika uzależnienia kobiet od alkoholu, powiązanego z popełnianymi przez nie przestępstwami i odbywaniem kary pozbawienia wolności, przy jednoczesnym przebywaniu w oddziale terapeutycznym.
Główny obszar analiz badawczych stanowi funkcjonowanie oddziałów terapeutycznych dla skazanych kobiet uzależnionych od alkoholu. Autorski projekt badawczy zrealizowany został w trzech oddziałach tego typu: w zakładach karnych w Krzywańcu, w Grudziądzu i w Rzeszowie.
Monografia może stać się inspiracją dla praktyków zajmujących się działaniami skierowanymi do osób uzależnionych od alkoholu, a funkcjonujących w przestrzeni zakładów karnych, oraz źródłem informacji dla studentów pedagogiki, psychologii, kryminologii.
………………….
„110 lat Anne of Green Gables Lucy Maud Montgomery w Polsce. Recepcja, przekłady, nowe odczytania i perspektywy badawcze”, Agnieszka Kwiatkowska, Ewa Rajewska, Aleksandra Wieczorkiewicz
„Anne of Green Gables” L.M. Montgomery ukazała się po raz pierwszy w Polsce pod koniec roku 1911 w tłumaczeniu R. Bernsteinowej jako „Ania z Zielonego Wzgórza”. Przez około 80 lat ten przekład był jedynym polskim tłumaczeniem powieści, zyskując status kanonicznego i znacząco wpływając na polską recepcję opowieści o Anne Shirley. Przez kilka dekad mało kto wiedział jednak, że R. Bernsteinowa wprowadziła w tekście wiele zmian, tak by dostosować go do ówczesnych konwencji obowiązujących w literaturze dla młodych czytelników. W ciągu ostatnich 20 lat powieść doczekała się kilkunastu przekładów na język polski, w tym tłumaczenia Anny Bańkowskiej, które przywróciło jej oryginalny kanadyjski kontekst. Kolejną falę zainteresowania, także badawczego, wywołała adaptacja serialowa „Anne with an E”, której twórcy dokonali reinterpretacji historii Anne Shirley. Nowe tłumaczenia i adaptacje „Anne of Green Gables” – a przede wszystkim jej miejsce w kulturze polskiej po 110 latach – stanowią główną oś monografii. Artykuły w niej zebrane są świadectwem interdyscyplinarnych dialogów, namysłu nad odczytaniem „Anne of Green Gables” w różnych perspektywach badawczych: socjologicznej, historycznej, literaturoznawczej, przekładoznawczej, skupiającej się na recepcji (również światowej), adaptacjach czy na kwestiach obyczajowych i emancypacyjnych.
………………….
„Wspomnienia czasu minionego”, Wojciech Łączkowski
Autobiografia prof. Wojciecha Łączkowskiego została ujęta w niezwykłą formę literacką: wewnętrznego dialogu. Na tle panoramy polskich dziejów w wieku XX i XXI profesor opowiada historię swojego życia, odnosząc ją do dokonujących się równocześnie przemian społecznych, gospodarczych i ustrojowych. Towarzyszy temu ocena wskazująca, jakie znaczenie w życiu każdego człowieka ma rodzinny dom oraz wartości w tym domu kształtowane i uzupełniane przez kolejne pokolenia. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i jego Wydział Prawa, uniwersytecka wspólnota, uniwersyteckie indywidualności stanowią nić przewodnią wspomnień profesora, będących autentycznym dokumentem minionej epoki, utrwalających pamięć o historii Uniwersytetu.
………………….
„Ja autystka – ja autysta – ja…, czyli mapa samowiedzy dorosłych osób w spektrum autyzmu”, Mirosława Kanar
Książka jest zwieńczeniem wieloletniej pracy autorki, która dotyczyła poznania, opisania i usystematyzowania zagadnień związanych z prezentowaną w niej tematyką. Publikacja stanowi źródło wiedzy oraz inspirację do refleksji nad znaczeniem samowiedzy w życiu każdego człowieka.
W monografii przedstawiono strukturę samowiedzy dorosłych osób w spektrum autyzmu, obejmując jej składniki i obszary. Ukazano także funkcje, jakie pełni samowiedza u osób w spektrum autyzmu. Zwieńczeniem książki jest analiza w odniesieniu do metaperspektywy oraz rekomendacje praktyczne, które mogą stać się nieocenionym źródłem wsparcia zarówno dla osób w spektrum autyzmu, jak i dla specjalistów pracujących w tym obszarze.
To wyjątkowe opracowanie, bazujące na wieloaspektowym podejściu, otwiera nowe perspektywy w rozumieniu samowiedzy i jej roli w życiu osób w spektrum autyzmu. Monografia skierowana jest przede wszystkim do osób autystycznych, by uwrażliwić je na istotne aspekty wiedzy o sobie, w tym jej funkcje i znaczenie. Ważną grupą odbiorców są rodzice, nauczyciele i specjaliści pracujący z osobami w spektrum autyzmu.
………………….
„Śladem podróży Michała Boyma do Zhaoqing. Z historii polsko-chińskich relacji”, Aleksander Wojciech Mikołajczak, Rafał Dymczyk, Hu Wentao
Książka pokazuje przydatność historycznej pamięci w tworzeniu przestrzeni dla chińsko-polskiej współpracy w praktycznych dziedzinach życia. Monografia przypomina o wkładzie XVI-wiecznego polskiego jezuity i misjonarza Michała Boyma w dialog Chin z Europą, pokazując zarazem, jak obecnie można wykorzystać jego dziedzictwo.
Pierwsza część publikacji poświęcona została Michałowi Boymowi jako jezuicie, podróżnikowi i sinologowi. Autorzy nie tylko przybliżają w niej znane powszechnie naukowe dokonania Boyma, lecz również skupiają się na nieprzebadanym dotąd epizodzie z życia polskiego badacza, związanym z jego pobytem w Zhaoqing.
W drugiej części opisane zostały początki i rozwój współpracy środowisk akademickich Poznania i Zhaoqing. Autorzy opisują tu poznański Uniwersytet im. Adama Mickiewicza oraz prowadzone na nim badania nad spuścizną Michała Boyma, a także tradycje i potencjał Uniwersytetu Zhaoqing i prowadzone tam studia nad chińsko-zagraniczną wymianą kulturową w dorzeczu Xi Jiang.
Szczególnie istotną częścią publikacji jest zebranie informacji o lektoracie języka polskiego prowadzonego w Zhaoqing przez wykładowców z Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM. Zaprezentowano tutaj osoby, które przez lata uczestniczyły we współpracy, oraz przytoczono jako teksty źródłowe wypowiedzi studentów uczących się języka polskiego w Zhaoqing i studiujących potem w Poznaniu w ramach wymiany międzyuczelnianej.
………………….………………….